უკუდაბეგვრის დღგ: ინვოისი უცხოეთიდან, რომელიც დღგ-ს მოვალედ გაქცევთ

ქართულ დღგ-ზე დაწერილი სტატიების უმეტესობა გამხნევებთ: უკუდაბეგვრა ნეიტრალურიაო. აცხადებთ 18%-ს და იმავე თვეში გამოქვითავთ 18%-ს, ანუ ანგარიშიდან არაფერი გადის.

ეს მართალია დღგ-ს რეგისტრირებული გადამხდელისთვის. თუ რეგისტრირებული არ ხართ, თქვენი მდგომარეობა პირიქითაა. 18% გეკისრებათ, გამოქვითვა არ შეგიძლიათ, და ეს ყოველთვიურად გეკისრებათ იმის მიუხედავად, რამდენად პატარაა თქვენი ბიზნესი. არ არსებობს ზღვარი, რომლის ქვემოთაც უკუდაბეგვრა წყვეტს მოქმედებას. ქართველი საგადასახადო კონსულტანტი გელა ბარშოვი Forbes Georgia-ში ამას პირდაპირ წერს: უკუდაბეგვრის დღგ ეკისრება ქართველ რეზიდენტ გადამხდელს არარეზიდენტისგან მომსახურების მიღებისას, და ზღვარი არ მოქმედებს.

ეს სტატია დაწერილია არარეგისტრირებული მკითხველისთვის, რადგან სწორედ იქ არის უკუდაბეგვრა რეალური ხარჯი და არა საბუღალტრო გატარება.

თავად წესი

როცა ქართველი დასაბეგრი პირი იღებს მომსახურებას არარეზიდენტისგან, რომელსაც საქართველოში ფიქსირებული დაწესებულება არ აქვს, და მიწოდების ადგილად საქართველო ითვლება, დღგ-ს აღრიცხვის ვალდებულება გამყიდველიდან მყიდველზე გადადის. თავად იანგარიშებთ 18%-ს მომსახურების ღირებულებაზე, აცხადებთ და იხდით საანგარიშო თვის მომდევნო თვის 15 რიცხვამდე.

გამყიდველი არაფერს არღვევს, როცა დღგ-ს არ გარიცხავთ. მიწოდების ადგილის იმ წესებით, რომლებიც საქართველომ 2021 წელს ევროკავშირის დღგ-ს დირექტივასთან დასაახლოებლად მიიღო, B2B მომსახურება მიწოდებულად ითვლება იქ, სადაც მომხმარებელია დაფუძნებული. თქვენი უცხოელი მომწოდებელი სწორად გიწერთ ინვოისს დღგ-ს გარეშე. გადასახადი არ გამქრალა. ის თქვენთან გადმოვიდა.

აქედან ორი რამ გამომდინარეობს, რაც ხალხს აოცებს.

ეს მხოლოდ B2B მექანიზმია. როცა არარეზიდენტი ციფრულ მომსახურებას აწვდის ქართველ ფიზიკურ პირს, რომელიც დასაბეგრი პირი არ არის, უკუდაბეგვრა არ მოქმედებს. 2021 წლის აპრილიდან არარეზიდენტი რეგისტრირდება გამარტივებული სქემით და თავად აღრიცხავს დღგ-ს, კვარტალურად. ანუ ერთი და იგივე გამოწერა სხვაგვარად განიხილება, როცა მას ფიზიკური პირი ყიდულობს და როცა ბიზნესი.

ეს არ შემოიფარგლება არარეზიდენტებით. იგივე თვითდაანგარიშების ლოგიკა ვრცელდება თავისუფალი ინდუსტრიული ზონის საწარმოსგან ან საბაჟო საწყობიდან შეძენილ საქონელზე, როცა ეს საქონელი შემდეგ თავისუფალ მიმოქცევაში ხვდება. ეს შემთხვევა პრაქტიკულად არცერთ მომხმარებელზე ორიენტირებულ ქართულ დღგ-ს გზამკვლევში არ არის და იჭერს სავაჭრო ბიზნესებს, რომლებიც ვარაუდობენ, რომ ქართული მომწოდებელი ავტომატურად ნიშნავს ქართულ დღგ-ს ინვოისს.

ასიმეტრია

მთელი სტატია ერთ შედარებაში.

დღგ-ს გადამხდელად რეგისტრირებული ხართ. ყიდულობთ 10 000 ლარის უცხოურ მომსახურებას. აცხადებთ 1 800 ლარის უკუდაბეგვრის დღგ-ს და იმავე პერიოდში გამოქვითავთ 1 800 ლარის ჩასათვლელ დღგ-ს. ფულადი ეფექტი: ნული. ვალდებულება წარდგენის სავარჯიშოა.

დღგ-ს გადამხდელად რეგისტრირებული არ ხართ. ყიდულობთ იმავე 10 000 ლარის უცხოურ მომსახურებას. აცხადებთ 1 800 ლარის უკუდაბეგვრის დღგ-ს. გამოქვითვა არ გაქვთ. ფულადი ეფექტი: 1 800 ლარი, ყოველ ჯერზე.

წლის მასშტაბით, პატარა ქართული ბიზნესი, რომელიც თვეში 3 000 ლარს ხარჯავს უცხოურ პროგრამულ უზრუნველყოფაზე, ჰოსტინგზე, სააგენტოებსა და კონტრაქტორებზე, იხდის დაახლოებით 6 480 ლარის აუნაზღაურებელ უკუდაბეგვრის დღგ-ს. ბიზნესისთვის, რომლის საშემოსავლო გადასახადი მცირე ბიზნესის სტატუსით 300 000 ლარიან ბრუნვაზე 3 000 ლარია, აუნაზღაურებელი დღგ საშემოსავლოზე ორჯერ მეტია.

სწორედ ეს არითმეტიკაა მიზეზი, რომ ეს სტატია ბოლომდე წაიკითხოთ და არა „მოგვიანებით გასარკვევში" გადადოთ.

ვის ეხება კონკრეტულად

ინდივიდუალურ მეწარმეებს მცირე ბიზნესის სტატუსით. ეს ყველაზე დიდი ჯგუფია და ყველაზე გაკვირვებული. 1%-იანი რეჟიმი საშემოსავლო გადასახადის რეჟიმია. ის ცვლის საშემოსავლოს და არა დღგ-ს. შეგიძლიათ სამი წელი ყოველთვე სწორად აცხადოთ ბრუნვის ყოველი ლარი 1%-ით და მთელი ამ ხნის განმავლობაში დღგ-ზე დარღვევაში იყოთ, რადგან ეს ორი სისტემა სხვადასხვა კითხვას სვამს. 1% კითხულობს, როგორ იბეგრება თქვენი შემოსავალი. უკუდაბეგვრა კითხულობს, რა იყიდეთ და სად ზის მომწოდებელი.

კომპანიებს, რომლებიც მხოლოდ უცხოელ კლიენტებს ემსახურებიან. ეს სტრუქტურული ხაფანგია. არარეზიდენტ მომხმარებელზე მიწოდებული B2B მომსახურება საქართველოს გარეთ მიწოდებულად ითვლება, ანუ 100 000 ლარიან სარეგისტრაციო ზღვარში არ ითვლება. ქართულ კომპანიას, რომელიც წელიწადში 400 000 ლარს უწერს ინვოისს მხოლოდ უცხოელ კლიენტებზე, შეიძლება ნულოვანი ქართული დასაბეგრი ბრუნვა ჰქონდეს და რეგისტრაციის ვალდებულება არ ჰქონდეს. შესაბამისად ის არასდროს რეგისტრირდება, არასდროს იძენს გამოქვითვის უფლებას და მთელი არსებობის მანძილზე 18%-ს იხდის ყოველ უცხოურ ინვოისზე.

ყველას, ვინც ფიქრობს, რომ პატარა თანხები არ ითვლება. მინიმალური ზღვარი არ არსებობს. თვეში 60 ლარიანი გამოწერა უკუდაბეგვრის ვალდებულებას ისევე წარმოშობს, როგორც 60 000 ლარიანი სააგენტოს ხელშეკრულება.

რა წარმოშობს მას

სია იმაზე გრძელია, ვიდრე ხალხი ვარაუდობს. ტიპური ქართული კომპანიისთვის ან ინდმეწარმისთვის:

• ღრუბლოვანი ჰოსტინგი და ინფრასტრუქტურა
• ნებისმიერი სახის SaaS გამოწერა, მათ შორის პროექტის მართვის, დიზაინის, ელფოსტის პლატფორმები და AI სერვისები
• უცხოური პლატფორმებიდან შეძენილი რეკლამა
• უცხოური მარკეტინგული, სადიზაინო ან სადეველოპერო სააგენტოები
• ინდივიდუალური კონტრაქტორები საზღვარგარეთ, ფრილანსერებად ან საკუთარი უცხოური კომპანიით
• უცხოური იურიდიული, საბუღალტრო და საკონსულტაციო მომსახურება
• ბიზნესის მიერ შეძენილი ონლაინ კურსები და ტრენინგები
• უცხოური მარკეტპლეისების საკომისიო და პლატფორმის მოსაკრებელი

განსაკუთრებით ბოლო ორს მიაქციეთ ყურადღება. კურსების შეძენა ხარჯში იწერება ისე, რომ არავინ აღიქვამს მას მომსახურების იმპორტად, ხოლო პლატფორმის საკომისიო ხშირად უკვე გამოკლებულია გადარიცხვიდან და ცალკე ინვოისად საერთოდ არ ჩნდება, ანუ ბუღალტერამდე შესყიდვის სახით არასდროს აღწევს.

ავანსი ითვლება

საქართველოში დღგ ერიცხება მიწოდების მომენტში, და ასევე ვრცელდება მომავალში მისაწოდებელ საქონელსა თუ მომსახურებაზე მიღებულ ავანსებზე.

უკუდაბეგვრისთვის ეს ნიშნავს, რომ იანვარში გადახდილი წლიური გამოწერა ვალდებულებას წარმოშობს იანვარში, სრულ თანხაზე, და არა თორმეტ თვეზე გადანაწილებით. ის, ვინც დღგ-ს პოზიციას ყოველთვიური მოხმარების და არა გადახდის თარიღების მიხედვით ათანხმებს, წლის პირველ თვეებს ნაკლებად აჩვენებს.

გამოქვითვა ავტომატური არ არის რეგისტრირებულისთვისაც

აქ თხელდება ამბის დამამშვიდებელი ვერსია, და ეს მნიშვნელოვანია ყველასთვის, ვინც ნებაყოფლობით რეგისტრაციას გამოსავლად განიხილავს.

მომსახურება უნდა გამოიყენებოდეს დასაბეგრი ოპერაციებისთვის. გამოქვითვა შესაძლებელია, როცა შეძენილი მომსახურება მიმდინარე ან მომავალ პერიოდში გამოიყენება საქონლის ან მომსახურების მისაწოდებლად. თუ შესყიდვას შესაბამისი შემოსავალი არ მოჰყვება, გამოქვითვა არ უნდა მოთხოვოთ. ნაყიდი და მიტოვებული გამოწერა, ან საკონსულტაციო ხელშეკრულება პროექტზე, რომელიც არ ამოქმედდა, ამ ტესტთან უხერხულად დგას.

არსებობს კვალიფიციური დღგ-ს გადამხდელის ცნება. ქართველი პრაქტიკოსები აღწერენ 175-ე მუხლში მოცემულ პირობებს, რომლითაც უკუდაბეგვრის დღგ ჩაითვლება და არ გადაიხდება, და ერთ-ერთი პირობაა, რომ კომპანიას ჰქონდეს კვალიფიციური დღგ-ს გადამხდელის სტატუსი, რომელიც rs.ge-ზე ცალკე განცხადებით მოიპოვება და რეგისტრაციასთან ერთად ავტომატურად არ ენიჭება. შემოსავლების სამსახური ამას დისკრეციულ გადაწყვეტილებად და არა უფლებად განიხილავს.

ამას ვნიშნავ და არ განვმარტავ, რადგან ამ მოთხოვნის მოცულობას მეორეული წყაროებიდან თავდაჯერებულად ვერ ჩამოვაყალიბებდი, ხოლო წყაროები, რომლებიც მას ახსენებენ, კონკრეტულ სცენარებს აღწერენ და არა ზოგად წესს. თუ თქვენი გეგმაა ნებაყოფლობითი რეგისტრაცია სწორედ უკუდაბეგვრის გასანეიტრალებლად, კვალიფიციური სტატუსის საკითხი განცხადების შეტანამდე დააზუსტეთ და არა მის შემდეგ.

შერეული საქმიანობა ამცირებს გამოქვითვას. როცა ბიზნესს აქვს როგორც დასაბეგრი ოპერაციები, ისე გამოქვითვის უფლების გარეშე გათავისუფლებული ოპერაციები, ზოგად ხარჯებზე ჩასათვლელი დღგ ნაწილდება დასაბეგრი ბრუნვის წილის მიხედვით მთლიან შემოსავალში.

უნდა დარეგისტრირდეთ ნებაყოფლობით?

ბიზნესისთვის, რომელსაც უცხოური მომსახურების მნიშვნელოვანი ხარჯი აქვს და რეგისტრაციის ვალდებულება არ აქვს, ეს სტრატეგიული საკითხი კი არა, უბრალო არითმეტიკაა.

რეგისტრაციის სასარგებლოდ. რეგისტრაცია 18%-იან აუნაზღაურებელ ხარჯს ნეიტრალურ გატარებად აქცევს. წლიურ 36 000 ლარიან უცხოურ ხარჯზე ეს დაახლოებით 6 480 ლარია, თუ გამოქვითვის პირობები დაკმაყოფილებულია.

რეგისტრაციის საწინააღმდეგოდ. რეგისტრაცია უფასო არ არის. ის ყოველთვიურ დღგ-ს დეკლარაციებს ნიშნავს იმის მიუხედავად, არის თუ არა რამე დასაცხადებელი, რადგან ნულოვანი დეკლარაციაც დეკლარაციაა. ის მოითხოვს ჩასათვლელი და დარიცხული დღგ-ს სათანადო აღრიცხვას. და ის ცვლის იმას, თუ როგორ უწერთ ინვოისს ქართველ მომხმარებლებს: თქვენი შიდა მიწოდებები 18%-ს დაექვემდებარება, რაც მნიშვნელოვანია, თუ თქვენი მომხმარებლები ფიზიკური პირები ან არარეგისტრირებული ბიზნესები არიან, რომლებიც ვერ დაიბრუნებენ. ბიზნესისთვის, რომელიც მხოლოდ უცხოელ B2B კლიენტებზე ყიდის, ეს უკანასკნელი შენიშვნა დიდწილად ქრება, რადგან ასეთი მიწოდებები მოქმედების სფეროს გარეთაა ან ნულოვანი განაკვეთით იბეგრება გამოქვითვის უფლებით.

მიახლოებითი წესი: თუ თქვენი წლიური უცხოური ხარჯი გამრავლებული 18%-ზე აღემატება დამატებითი კომპლაენსის ღირებულებას, რეგისტრაცია საკუთარ თავს იხდის. ბიზნესების უმეტესობისთვის, რომლებიც წელიწადში რამდენიმე ათას ლარზე მეტს ხარჯავენ საზღვარგარეთ, ასეა.

თუ არ გიცხადებიათ

ჩათვალეთ, რომ ეს აღმოჩენადია. უკუდაბეგვრის ექსპოზიცია ერთ-ერთი ყველაზე სანდო აღმოჩენაა უცხოური კაპიტალის ქართული კომპანიის ნებისმიერი შემოწმებისას, რადგან მტკიცებულება თქვენს საბანკო ამონაწერებსა და უცხოური ბარათის ოპერაციებშია, და არცერთი მათგანი არსად მიდის.

ჯერ დაითვალეთ, შემდეგ გადაწყვიტეთ. ამოიღეთ 12-36 თვის საბანკო და საბარათე ამონაწერები და გამოყავით ყოველი გადახდა უცხოური მომსახურების მომწოდებელზე. გაამრავლეთ 18%-ზე. ეს ციფრი განსაზღვრავს, დალაგების საკითხია ეს თუ რეალური ვალდებულება.

ნუ დაიწყებთ სწორად დეკლარირებას ამ თვიდან ისე, რომ ისტორია ხელუხლებელი დატოვოთ. სუფთა მიმდინარე პერიოდი დაუმუშავებელ ისტორიაზე დაშენებული ის შაბლონია, რომელიც ყურადღებას იზიდავს, რადგან ქცევის ცვლილება თავად თქვენს დეკლარაციებში ჩანს.

თუ რეგისტრირდებით, ჯერ დარეგისტრირდით. რეგისტრაცია წარსულს არ ასწორებს, მაგრამ ყოველი გადადებული თვე ზრდის ნაშთს, რომელიც არასდროს აღდგება.

შეამოწმეთ, კიდევ რა მოჰყვება. იგივე უცხოური ინვოისი შეიძლება მეორე ვალდებულებასაც ატარებდეს: არარეზიდენტზე გადახდის წყაროსთან დაკავებულ გადასახადს, რომლის განაკვეთიც გადახდის ტიპსა და ხელშეკრულების არსებობაზეა დამოკიდებული. კომპანიები რეგულარულად ართმევენ თავს ერთს და გამოტოვებენ მეორეს. ხოლო თუ მცირე ბიზნესის სტატუსი გაქვთ, დღგ-ს შემოწმება და სტატუსის შემოწმება ერთად მოდის.

მოკლედ

უკუდაბეგვრა ნეიტრალურია, თუ რეგისტრირებული ხართ, და ძვირია, თუ არა. ბიზნესები, რომლებიც ყველაზე ნაკლებად არიან რეგისტრირებული (პატარები, უცხოელ კლიენტებზე ორიენტირებულები, მომსახურებაზე დაფუძნებულები), ზუსტად ისინი არიან, ვინც ყველაზე მეტ უცხოურ მომსახურებას ყიდულობს. ქართულ დღგ-ს სისტემას ამისგან მცირე ბიზნესის გამონაკლისი არ აქვს. მას აქვს მცირე ბიზნესის გამონაკლისი მისი სარგებლისგან.

EFS Group აწარმოებს დღგ-ს რეგისტრაციას, ყოველთვიურ დღგ-სა და უკუდაბეგვრის დეკლარაციებს და წარსული პერიოდის ექსპოზიციის შემოწმებას კომპანიებისა და ინდივიდუალური მეწარმეებისთვის საქართველოში.

სტატია ზოგადი ხასიათისაა და არ წარმოადგენს იურიდიულ ან საგადასახადო რჩევას. განაკვეთები, ზღვრები და პროცედურები იცვლება, ხოლო უკუდაბეგვრის დღგ-ს ჩათვლის წესები უფრო პირობითია, ვიდრე შეჯამებაში ჩატევა შეიძლება. გადაამოწმეთ მოქმედი მდგომარეობა საქართველოს საგადასახადო კოდექსთან და შემოსავლების სამსახურის მითითებებთან მოქმედებამდე.